ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΕΣ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΝΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΗΠΟΥ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Καταρχάς να διευκρινίσω ότι αντίθετα με την φιλοδοξία του φίλου κ.Κοβάτση δεν επιδιώκω να αποκαταστήσω καμιά Αλήθεια σχετικά με την φιλοσοφία του Δασκάλου μας αποδεχόμενος κάποιους συγγραφείς και απορρίπτοντας άλλους κατά το πώς με βολεύει. Ούτε θα σταθώ στην απόρριψη του έργου του Λουκρήτιου λόγω παραφροσύνης που πραγματικά πρώτη φορά συναντώ. Επιθυμώ απλά σαν γνήσιος Επικούρειος να διατυπώσω έναν σαφή και τεκμηριωμένο σχολιασμό επι της ουσίας του άρθρου του κ Κοβάτση.
Από τον πρόλογο ακόμα του άρθρου του ο κ. Κοβάτσης εμφανίζεται σαν ο θεματοφύλακας της Αλήθειας σχετικά με την Επικούρεια φιλοσοφία που όλοι εμείς οι υπόλοιποι αγράμματοι έχουμε παρανοήσει.
Ο Επίκουρος δεν είναι υλιστής! Για τον απλούστατο λόγο ότι ο συγκεκριμένος όρος δεν υπήρχε στην αρχαιότητα! Δεν είναι βέβαια ιδεαλιστής (μην το παρατραβάμε κιόλας) είναι όμως α-υλιστής όρος που πιθανώς δεν υφίσταται σήμερα υπήρχε όμως προφανώς στην αρχαιότητα. Άλλωστε ουδείς δικαιούται να είναι υλιστής πριν από τον Λένιν.( μην μας χαλάτε την συνταγή, υλιστές είναι οι κομμουνιστές). Και το καταλυτικό επιστημονικό επιχείρημα είναι ότι ως γνωστόν ο υλισμός δεν έχει καμμιά σχέση με την Ελληνική κουλτούρα, ψυχή, σκέψη και πολιτισμό ούτε με το Ελληνικό σκέπτεσθαι όπως το θέλει ο κ. Κοβάτσης.
Προκαλεί πραγματικά εντύπωση το πόσο φοβίζει ορισμένους ανθρώπους η λέξη υλισμός. Φθάνει στο σημείο ο κ. Κοβάτσης να εμφανίζει τον υλιστή συνώνυμο του ιδιοτελή και έκφυλου! Παραθέτει λεξικά και απόψεις – θρησκευόμενων – γλωσσολόγων μένοντας στην μορφή και χάνοντας την ουσία. Ο Επικουρισμός είναι υλιστική φιλοσοφία είτε υπήρχε είτε δεν υπήρχε η συγκεκριμένη λέξη στην αρχαιότητα. Όπως και ο Πλατωνισμός είναι ιδεαλιστική φιλοσοφία παρ΄ όλο που δεν υπήρχε – απ’ όσο ξέρω – ο όρος ιδεαλισμός στην αρχαιότητα.
Και ο επικουρισμός είναι υλιστική φιλοσοφία γιατί όντως παραδέχεται μόνον την ύπαρξη ατόμων και κενού. Αλλά η ύπαρξη κενού όπως ο ίδιος ο Δάσκαλος διευκρινίζει στην προς Ηρόδοτο επιστολή του δικαιολογείται μόνο για να έχουν κίνηση τα άτομα, Ούτε μπορεί να πάθει τίποτα ούτε μπορεί να κάνει κάτι. Χωρίς την ύπαρξη κενού δεν θα υπήρχε κίνηση της ύλης. Θα μιλούσαμε τότε για το Εόν του Παρμενίδη ο οποίος θεωρεί το κενόν ως μη όν. « Το πάν έστι σώματα και κενόν. Σώματα μεν γαρ ως έστιν αυτή η αίσθησις επι πάντων μαρτυρεί, καθ’ην αναγκαίον το άδηλον τω λογισμώ τεκμαίρεσθαι. Ει δε μη ήν ό κενόν και χώραν και αναφή φύσιν ονομάζομεν, ουκ αν είχε τα σώματα οπου ήν ουδέ δι ού εκινείτο, καθάπερ φαίνεται κινούμενα.» και παρακάτω «καθ’εαυτό δε ουκ έστι νοήσαι το ασώματον πλήν του κενού. το δε κενόν ούτε ποιήσαι ούτε παθείν δύναται, αλλά κίνησιν μόνον δι εαυτού τοις σώμασι παρέχεται.» Δεν αφήνει ο Δάσκαλος κανένα περιθώριο παρερμηνείας του κενού και τα περί κοχλάζοντος κενού και ψευδοκενού που προσπαθούν να μπάσουν την μεταφυσική από την πίσω πόρτα καμιά σχέση δεν έχουν με τον Επίκουρο. Όσον δε αφορά τα βαρύγδουπα περί κβαντομηχανικής και σύγχρονων επιστημονικών απόψεων επί του θέματος, θα υπενθυμίσω στον κ Κοβάτση ότι το ουσιαστικό στην Επικούρεια φιλοσοφία δεν είναι τόσο η εξήγηση των φυσικών φαινομένων αλλά η κατανόηση ότι αυτή είναι πάντοτε φυσική και δεν προϋποθέτει καμιά θεϊκή μεταφυσική παρέμβαση. Επομένως η συζήτηση περί κενού δεν είναι παρά μία κουραστική κενολογία.
Αλλά ο κ. Κοβάτσης για να τεκμηριώσει την θέση του περί α-υλισμού του Επίκουρου επιστρατεύει τον σεβασμό του προς τους θεούς. Ξεχνά πως οι θεοί του Επίκουρου είναι πρακτικά ανύπαρκτοι για τον άνθρωπο. Δεν ασχολούνται μαζί του, δεν εξευμενίζονται, δεν οργίζονται, δεν τιμωρούν και δεν επιβραβεύουν. Άρα είτε υπάρχουν είτε δεν υπάρχουν δεν κάνει καμία διαφορά.
Όσον αφορά την κριτική στο βιβλίο του Θεοδωρίδη θα ήθελα να παρατηρήσω τα εξής:
Ο κ Κοβάτσης προσπαθεί να δημιουργήσει εντυπώσεις όσον αφορά την θέση του Επίκουρου για την ποίηση όπως την παρουσιάζει ο Θεοδωρίδης αναφέροντας μόνον την πρώτη φράση. ( Η ποίηση για τον Επίκουρο αντιπροσωπεύει χαμηλότερη διανόηση. Ούτε περνάει από τον νού του πως η μορφή μόνη μπορεί να σταθεί σαν αξία). Στην συνέχεια και αναφερόμενος στον Όμηρο ο Θεοδωρίδης γράφει: «Οι Επικούρειοι τον έχουν για επικίνδυνο επειδή με τους θεούς που δεν παύουν να ανακατώνονται στα ανθρώπινα με τους θυμούς τις εκδικήσεις και τις τιμωρίες τους καθώς και με τις σκοτεινές εικόνες του Άδη, θρέφει και διαιωνίζει την δεισιδαιμονία, αυτή που ζητάει να ξεριζώσει ο Επίκουρος.» Αυτός είναι λοιπόν ο λόγος που ο Επίκουρος δυσπιστεί στην ποίηση της Εποχής του. Το γεγονός ότι υποδαυλίζει άχρηστες μεταφυσικές αγωνίες και φόβους και συντηρεί τις δεισιδαιμονίες. Τι σχέση μπορεί να έχουν ο Ελύτης ο Ρίτσος και ο Σεφέρης με όλα αυτά μόνον ο κ. Κοβάτσης γνωρίζει.
Έτσι με το στέρεο και ακατάλυτο επιστημονικό επιχείρημα ότι ο Επίκουρος δεν είναι δυνατόν να διατύπωσε απόψεις που δεν συμφωνούν με εκείνες του κ. Κοβάτση καταγγέλλεται ο Θεοδωρίδης σαν διαστρεβλωτής του Επίκουρου, απορρίπτεται ο Νιζάν γιατί θεωρεί το πνεύμα παράγωγο της ύλης και κατακεραυνώνεται ο κομμουνιστής Κορδάτος γιατί τόλμησε να δεί το κενό άδειο!
Όσον αφορά την ερώτηση αν γνωρίζουμε έναν Έλληνα φιλόσοφο που να λέει ότι το σύμπαν κατασκευάστηκε μόνο από ύλη, η απάντηση είναι όλοι οι φυσικοί φιλόσοφοι από τον Θαλή ως τον Ηράκλειτο τον Δημόκριτο και τον Επίκουρο. Άλλωστε η μεγάλη προσφορά των Ιώνων φυσικών φιλοσόφων ήταν ακριβώς ότι είδαν το Σύμπαν και την δημιουργία του χωρίς θεϊκή παρέμβαση.
Όσον αφορά την άποψη του κ. Β. Οικονόμου που παραθέτει ο κ. Κοβάτσης ότι ο Επίκουρος δεν είναι υλιστής γιατί πιστεύει σε ύπαρξη θεών και ψυχής θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η υλική θνητή ψυχή του Επίκουρου καμιά σχέση δεν έχει με την ψυχή των ιδεαλιστών και των ιουδαιοχριστιανών. Στους θεούς του Επίκουρου αναφέρθηκα προηγουμένως.
Οι απόψεις του Α Ανδριανόπουλου που επίσης παραθέτει δεν αξίζουν καν κριτική.
Δεν είναι κακό να μην είσαι Επικούρειος. Κακό είναι να μην ξέρεις τι είσαι! Να εκτίθεσαι προσπαθώντας να προσαρμόσεις την Επικούρεια φιλοσοφία στα μέτρα σου να αναλώνεσαι στους τύπους και να χάνεις την ουσία, να παραθέτεις βιβλιογραφίες και περισπούδαστες απόψεις ουσιαστικά άσχετες και ατεκμηρίωτες. Να υποστηρίζεις ότι εσύ είσαι ο Κάτοχος της Γνώσης που γράφεις για να αποκαταστήσεις την Επιστημονική Αλήθεια και να κατηγορείς τους έχοντες αντίθετη άποψη για δογματισμό και για πνευματική γύμνια .
Δημήτρης Άλτας
